expr:class='"loading" + data:blog.mobileClass'>

nasdaq

Search in navarinoinvestment

auto slider

Δευτέρα, 7 Ιανουαρίου 2019

Σωκράτης-Αυτή είναι η μεγαλύτερη απόδειξη αμάθειας


Ὁρᾷς, ὦ Ἱππία, ὅτι ἐγὼ ἀληθῆ λέγω, λέγων ὡς [372b] λιπαρής εἰμι πρὸς τὰς ἐρωτήσεις τῶν σοφῶν;  καὶ κινδυνεύω ἓν μόνον ἔχειν τοῦτο ἀγαθόν, τἆλλα ἔχων πάνυ φαῦλα•τῶν μὲν γὰρ πραγμάτων ᾗ ἔχει ἔσφαλμαι, καὶ οὐκ οἶδ’ ὅπῃ ἐστί. τεκμήριον δέ μοι  τούτου  ἱκανόν, ὅτι  ἐπειδὰν συγγένωμαί τῳ ὑμῶν τῶν εὐδοκιμούντων ἐπὶ σοφίᾳ καὶ οἷς οἱ Ἕλληνες πάντες μάρτυρές εἰσι τῆς σοφίας, φαίνομαι οὐδὲν εἰδώς•
οὐδὲν γάρ μοι δοκεῖ τῶν αὐτῶν καὶ ὑμῖν, ὡς ἔπος [372c] εἰπεῖν. καίτοι τί μεῖζον ἀμαθίας τεκμήριον ἢ ἐπειδάν τις σοφοῖς ἀνδράσι διαφέρηται; ἓν δὲ τοῦτο θαυμάσιον  ἔχω ἀγαθόν, ὅ με σῴζει• οὐ γὰρ αἰσχύνομαι μανθάνων, ἀλλὰ πυνθάνομαι καὶ ἐρωτῶ καὶ χάριν πολλὴν ἔχω τῷ ἀποκρινομένῳ, καὶ οὐδένα πώποτε ἀπεστέρησα χάριτος.
Πλάτων, Ιππίας ελάσσων*


Ενδειτική Μετάφραση
Βλέπεις, Ιππία, ότι λέω αλήθεια, όταν λέω πως γίνομαι φορτικός στους σοφούς με τις ερωτήσεις μου; Και ίσως αυτό να είναι το μόνο καλό που έχω, κι όλα τα άλλα μου να είναι εντελώς τιποτένια. Σχετικά με τα πράγματα ―ποια είναι η κατάστασή τους― βρίσκομαι σε πλάνη, δεν γνωρίζω την αλήθεια γι' αυτά. Απόδειξη τρανή γι' αυτό που λέω είναι, κατά τη γνώμη μου, ότι κάθε φορά που τυχαίνει να βρίσκομαι με κάποιον από εσάς τους ονομαστούς για τη σοφία σας, εσάς που τη σοφία σας την διαπιστώνουν όλοι οι Έλληνες, πάντοτε αποκαλύπτομαι πως δεν ξέρω τίποτα. Γιατί, για να το πω έτσι, πουθενά οι γνώμες μου δεν ταιριάζουν με τις δικές σας. Κι αλήθεια, υπάρχει πιο τρανή απόδειξη για την άγνοια ενός ανθρώπου από το ότι διαφωνεί με τους σοφούς; Έχω όμως αυτό το σπουδαίο καλό που με σώζει: δεν ντρέπομαι να μαθαίνω, απεναντίας επιδιώκω να μάθω και ρωτάω και νιώθω ευγνωμοσύνη γι' αυτόν που μου αποκρίνεται, κι αυτή την ευγνωμοσύνη δεν την αρνήθηκα ως τώρα σε κανέναν.



*

Ο Ιππίας ελάσσων είναι Πλατωνικός φιλοσοφικός διάλογος, η συγγραφή του οποίου χρονολογείτια κατά την πρώτη περίοδο και συγκεκριμένα πριν από το 399 π.Χ. Πρόσωπα είναι ο Σωκράτης, ο σοφιστής Ιππίας και ο θαυμαστής του Εύδικος. Ο Ιππίας ανήκε στην παλαιότερη γενεά των σοφιστών και εμφάνιζε τον εαυτό του κάτοχο κάθε επιστημονικής και τεχνικής γνώσης. Το θέμα που συζητείται είναι το ψεύδος (Περί ψεύδους). Ο διάλογος είναι αναφισβήτητα γνήσιος, αφού τον αναφέρει ο Αριστοτέλης στα Μεταφυσικά[1] ο Κικέρων[2] και ο Αλέξανδρος ο Αφροδισιεύς.

Θεματολογία

Ο Ιππίας που κάνει λαμπρή διάλεξη για την ποίηση του Ομήρου και ο Σωκράτης θέτει το ερώτημα, ποι από τα δύο ομηρικά ποιήματα έχει μεγαλύτερη αξία. Διατυπώνει την άποψη πως η Ιλιάδα πρέπει να θεωρηθεί καλύτερη από την Οδύσσεια, γιατί ο ήρωάς της, ο Αχιλλέας, είναι πολύ ανώτερος του Οδυσσέα. Ο Ιππίας συμφωνεί πως ο Αχιλλέας είναι ανώτερος, γιατί λέει πάντα την αλήθεια και χαρακτηρίζεται από απλότητα και ειλικρίνεα, ενώ ο Οδυσσέας είναι πανούργος. Ο Σωκράτης αντικρούει τον Ιππία αναφέροντας στίχους από την Ιλιάδα, [I 308.9].,[3] απ΄ όπου φαίνεται πως ο Αχιλλέας δεν λέει πάντα την αλήθεια. Ο Ιππίας απαντά πως ο Αχιλλέας, όταν λέει ψέματα, τα λέει ασυνείδητα, παρά τη θέλησή του, ενώ ο Οδυσσέας τα λέει εσκεμμένα και συνειδητά. Ο Σωκράτης αποδεικνύει τότε με την επαγωγική μέθοδο πως, αν κάποιος που επιδιώκει να λέει την αλήθεια δεν το κατορθώνει, δεν μπορεί να θεωρηθεί αγαθός. Ένας τέτοιος άνθρωπος είναι φανερό πως δεν ξέρει την αλήθεια. Ο Οδυσσέας, που λέει εν γνώσει του ψευδή πράγματα, ξέρει την αλήθεια, κατ΄ αντίθεση προς τον Αχιλλέα, που δεν τη ξέρει. Άρα, ο Οδυσσέας είναι καλύτερος από τον Αχιλλέα. Κάθε άνθρωπος ο οποίος με τη θέληση του διαπράττει ένα σφάλμα είναι καλύτερος από εκείνον που το διαπράττει παρά τη θέλησή του. Ο Ιππίας απαντά:«οὐκ ἔχω ὅπως σοι συγχωρήσω, ὦ Σώκρατες, ταῦτα» [376b εδ.6]. (=δεν μπορώ, Σωκράτη, να παραδεχτώ αυτό το συμπέρασμά σου).
Ο ρόλος της δικαιοσύνης και της επιστήμης
Δεν αρκεί να επιδιώκουμε το αγαθό και το αληθινό· πρέπει να κατέχουμε και την επιστήμαη που αναφέρεται σ΄αυτό. Η επιστήμη (εἰ μὲν δύναμίς ἐστι τῆς ψυχῆς ἡ δικαιοσύνη...) είναι η δύναμη με την οποία πραγματοποιείται το καλό. Από τους δύο ομηρικούς ήρωες, ούτε ο Αχιλλέας ξέρει το καλό ούτε ο Οδυσέας. Και οι δύο, επομένως, δεν είναι τέλειοι· και αν ο Αχιλλέας αποφεύγει το ψέμα περισσότερο από τον Οδυσσέα, αυτό δεν έχει μεγάλη πρακτική σημασία, αφού το κάνει τυχαία, και όχι από συνειδητή αποχή από το ψέμα. Όσο για τον Οδυσσέα, είναι σφάλμα να λέμε ότι «ξέρει το καλό, αλλά δεν το κάνει». Αν το ήξερε, δεν θα μπορούσε να πράξει κατά μη καλό τρόπο.[375e].
Παραπομπές
↑ Αριστοτέλης, Μετά φυσικά V 120
↑ Κικέρων, Περί ρητόρων (De oratore III. 32)
↑ Ιλιάδα 312, 357, 360
Βιβλιογραφία
Γρηγόρης Βλάστος (Vlastos Gregory), Studies in Greek Philosophy, Princeton University Press, 1995.
Πλάτων, Φίληβος, εκδ. Κάκτος

Δεν υπάρχουν σχόλια :

Δημοσίευση σχολίου